Kary umowne – nowa ustawa p.z.p.

Na podstawie art. 433 pkt 1 i 2 ustawy Prawa zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U.2019.2019 ze zm. – dalej p.z.p.) zamawiający nie może zastrzec kar umownych za:

  • opóźnienie wykonawcy, chyba że jest to uzasadnione okolicznościami lub zakresem zamówienia – nie można zastrzec odpowiedzialności za zdarzenia leżące po stronie zamawiającego,
  • zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem.

Na wstępie należy stwierdzić, że odpowiedzialność za opóźnienie, obejmuje przypadki, w którym nie doszło do spełnienia oznaczonego świadczenia w terminie, niezależnie od okoliczności, z których to opóźnienie wynikło. Natomiast pojęcie zwłoki obejmuje tylko przypadki, w których do opóźnienia doszło z winy wykonawcy – wskutek niezachowania należytej staranności. Poniżej omówiony art. 433 pkt 1 p.z.p. służy temu, aby zamawiający zasadniczo w projektach umów o zamówienie publiczne przewidywał kary za zwłokę wykonawcy przy realizacji przedmiotu umowy.

W art. 433 pkt 1 p.z.p. ustanowiono generalny zakaz zastrzegania odpowiedzialności wykonawcy za opóźnienie, chyba że jest to uzasadnione okolicznościami lub zakresem zamówienia. Powinny być to sytuacje wyjątkowe, których istnienie zamawiający będzie zobowiązany udowodnić i uzasadnić. Dotychczasowe orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej dopuszczało zastrzeżenie kar umownych za opóźnienie w sytuacjach, w których:

  1. wykonawca w dużym stopniu sam zarządza realizacją zamówienia, w szczególności zamówień na roboty budowlane w formule „zaprojektuj i buduj”, jeżeli postanowienia SIWZ dają wykonawcy możliwość operowania czasem stosownie do potrzeb pojawiających się w trakcie wykonywania zamówienia (wyrok KIO z dnia 3 lipca 2019 r., KIO 1100/19; wyrok KIO z dnia 21 grudnia 2018 r., KIO 2436/18).
  2. terminowość realizacji zamówienia jest szczególnie istotna i uzasadniona okolicznościami sprawy ze względu na możliwość utraty dofinansowania, gdy zamówienie nie zostanie ukończone w terminie (wyrok KIO z dnia 4 września 2018 r., KIO 1601/18).

Rozszerzając na podstawie 473 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej k.c.) odpowiedzialność dłużnika z tytułu kary umownej w umowie należy wskazać wyraźne okoliczności powodujące opóźnienie, za które wykonawca ma ponosić odpowiedzialność. W innym przypadku wykonawca będzie odpowiedzialny tylko za zwłokę (tak m.in.: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2013 r., I CSK 748/12; Sądu Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 maja 2019 r., VII AGa 1195/18). Dla ustanowienia odpowiedzialności nie wystarczy wskazanie blankietowe, że wykonawca zobowiązany jest do zapłaty kary umownej w określonej wysokości za każdy dzień opóźnienia w oddaniu przedmiotu umowy.

Przy czym nie można obarczyć wykonawcy odpowiedzialnością za opóźnienie powstałe w wyniku okoliczności leżących po stronie zamawiającego (art. 433 pkt 3 PZP; zob. w/w wyrok SN z dnia 27 września 2013 r., I CSK 748/12). Zatem, w umowie należy zastrzec, że kara umowna nie przysługuje z powodu opóźnienia leżącego po stronie zamawiającego, przykładowo ze względu na błędy w materiałach lub informacjach przekazanych przez zamawiającego.

W myśl art. 433 pkt 2 kary umowne nie mogą być zastrzeżone na wypadek zachowania wykonawcy niezwiązanego bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem. Innymi słowy kary umowne powinny być związane, bezpośrednio lub pośrednio, z wykonaniem przedmiotu umowy, tj. przedmiotu zamówienia publicznego. Przykładowo nie można zastrzegać kary umownej za cesję wierzytelności Wykonawcy bez zgody zamawiającego (wyrok KIO z 27.03.2014 r., KIO 487/14).

 

 

 

 

 

 

  • Bartosz Kozłowski

    Bartosz Kozłowski

    Radca prawny, wspólnik w Wielkopolskiej Grupie Prawniczej Kozłowski, Maźwa, Sendrowski i Wspólnicy sp. k.
    Specjalista w zakresie prawa zamówień publicznych, umów handlowych oraz budowlanego procesu inwestycyjnego. Zamówieniami publicznymi zawodowo zajmuje się od 2006 roku, reprezentując zarówno zamawiających, jak i wykonawców. W swojej dotychczasowej praktyce zajmował się m.in. obsługą w zakresie prawa zamówień publicznych (kontrola wydatkowania środków) Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Obecnie odpowiedzialny za obsługę w zakresie prawa zamówień publicznych Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Współtwórca portalu do obsługi postępowań o udzielenie zamówienia publicznego E-Publiczny Doradca. Autor licznych publikacji z zakresu prawa zamówień publicznych. Współautor bloga poświęconego tematyce prawa zamówień publicznych oraz tematyce wydatkowania środków unijnych.

Komentarze

Dodaj komentarz

Dodając komentarz akceptujesz politykę prywatności
Komentarz zostanie opublikowany po zaakceptowaniu przez administratora.